Son yıllarda ortaya çıkan belgeler, Émile Zola ve Paul Cézanne kırgınlığının sanıldığı kadar kesin olmayabileceğini gösteriyor. İkili 1852 yılında, Aix-en-Provence’taki okulda tanıştı. Cézanne 13, Zola ise 12 yaşındaydı. Farklı karakterlere sahip olmalarına rağmen kısa sürede yakın dost oldular. Babasını küçük yaşta kaybeden Zola maddi sıkıntılar içinde büyürken, bankacı bir babanın oğlu olan Cézanne ise ailesinin isteğiyle hukuk okumaya başladı. Ancak ikisinin de tutkusu sanattı. Biri yazarlığı, diğeri ressamlığı seçti.
BİRBİRLERİNE HEP DESTEK OLDULAR
Liberation’un haberine göre, Zola Paris’e taşındığında mektuplaşmaları hiç kesilmedi. Cézanne, umutsuzluğa düştüğünde Zola’dan moral buluyor, Zola ise yazarlık mücadelesinde arkadaşının desteğini hissediyordu. Hatta Zola, maddi sıkıntılar yaşayan Cézanne’ın ailesine bir dönem düzenli maddi yardım da yaptı. Dostlukları sadece duygusal değil, hayatın zorluklarına karşı da güçlü bir dayanışmaya dönüştü.
ROMAN KRİZİ
1886’da Zola’nın L’Œuvre (Başyapıt) adlı romanı yayımlandı. Romanın ressam kahramanı Claude Lantier’in, kişiliği ve sanat anlayışıyla Paul Cézanne’a fazlasıyla benzediği düşünüldü. Üstelik romandaki ressam, büyük eserini tamamlayamadan intihar ediyordu. Bu benzerlikler, Zola’nın dostunu başarısız bir sanatçı gibi gösterdiği eleştirilerine yol açtı.
‘BİR DAHA GÖRÜŞMEDİLER’ DENİLDİ
Romanın ardından Cézanne’ın Zola’ya gönderdiği kısa teşekkür mektubu yıllarca “veda mektubu” olarak yorumlandı. Sanat tarihçisi John Rewald, bu mektubun dostluğun sona erdiğini gösterdiğini savundu. Bu yorum uzun yıllar genel kabul gördü ve iki sanatçının bir daha görüşmediği anlatıldı.
TARTIŞMA HALA BİTMEDİ
Ancak yıllar içinde farklı görüşler ortaya çıktı. Bazı araştırmacılar, Zola’nın Cézanne’ı hiç anlayamadığını ve romanıyla dostuna haksızlık ettiğini savundu. Buna karşılık başka araştırmacılar ise romandaki karakterin doğrudan Cézanne olmadığını, romanın kurgu niteliğinin göz ardı edildiğini ileri sürdü.
2013’TE GELEN SÜRPRİZ BELGE
Tartışmayı değiştiren gelişme ise 2013 yılında yaşandı. Ortaya çıkan yeni bir mektup, Cézanne’ın 1887 yılında da Zola’ya yazdığını gösterdi. Ressam bu mektupta yeni romanı La Terre için teşekkür ediyor ve Paris’e döndüğünde Zola’yı ziyaret ederek elini sıkmak istediğini söylüyordu. Bu belge, dostluğun roman nedeniyle aniden sona erdiği yönündeki yerleşik görüşü yeniden tartışmaya açtı.
Odatv.com
