Anayasa Mahkemesi, kadınların evlilikle birlikte eşlerinin kütüğüne geçirilmesini öngören düzenlemeye dokunmadı. AYM çoğunluğu uygulamanın Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verirken, karşı oy kullanan 5 üye düzenlemenin kadınları evlilik içinde erkek eşe bağlı konumlandırdığını ve cinsiyete dayalı farklı muamele yarattığını belirtti.
AYM’nin Resmi Gazete’de yayımlanan kararı, evlilikle birlikte kadının nüfus kaydının erkeğin hanesine taşınmasını öngören düzenlemeyi yeniden gündeme getirdi. İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi, Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun ilgili maddesinin kadın ve erkek arasında eşitliği bozduğu, kadın aleyhine cinsiyete dayalı ayrımcılık yarattığı gerekçesiyle iptal edilmesi için AYM’ye başvurmuştu.
Başvuruda, kadının evlenmesiyle nüfus kaydının baba hanesinden erkek eşin hanesine taşındığına dikkat çekildi. Kadının kendi adına bağımsız bir nüfus kütüğünün bulunmamasının ve evlilik sonrasında kaydın erkeğin hanesine geçirilmesinin eşler arasındaki eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığı savunuldu.
“ANAYASA’YA AYKIRI DEĞİL”
AYM çoğunluğu ise düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verdi.
Kararda, nüfus kütüğünün idare tarafından tutulan teknik bir kayıt sistemi olduğu, kadının kaydının kocasının hanesine taşınmasının kadının hukuki statüsü ya da somut bir menfaati üzerinde doğrudan ve belirleyici bir etkisinin bulunmadığı belirtildi.
Mahkeme, düzenlemenin hukuk devleti, kanun önünde eşitlik, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile ailenin korunmasına ilişkin anayasal hükümlere aykırı olmadığı sonucuna vardı.
BEŞ AYM ÜYESİNDEN KARŞI OY
Karara 5 AYM üyesi ise karşı çıktı. Dört üyenin ortak karşı oy gerekçesinde, nüfus kayıt sisteminin aile bağlarını göstermesinin mümkün olduğu ancak bunun kadınların erkek eşin hanesine bağlı bir kayıt unsuruna dönüştürülmesi yoluyla yapılmasının insan onuru ve eşitlik ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtildi.
Karşı oy gerekçesinde, düzenlemenin evlilik birliği içinde hukuki açıdan aynı durumda bulunan kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı, haklı bir nedene dayanmayan farklı muamele oluşturduğu ifade edildi.
Kadının bağımsız bir birey olarak değil, erkek eşin hanesine bağlı şekilde konumlandırıldığı belirtilen gerekçede, bu durumun eşler arasındaki eşitliğe dayalı anayasal aile anlayışını zedelediği ve kadın-erkek eşitliğine ilişkin uluslararası insan hakları standartlarıyla bağdaşmadığı kaydedildi.
Bir diğer karşı oy gerekçesinde ise düzenlemenin kadınlar aleyhine sonuç doğurduğu ve Anayasa’nın kanun önünde eşitlik ile ailenin korunmasına ilişkin 10. ve 41. maddelerine aykırı olduğu belirtildi.
AYM’nin kararıyla birlikte, evlenen kadının nüfus kaydının kocasının hanesine taşınmasını öngören hüküm yürürlükte kalmaya devam edecek. (ANKA)
